berichtenvanrobgroenewegenberichtenvanrobgroenewegenberichtenvanrobgroenewegen

Van Vriesland Verhuizing

2012-02-09T00:04:00.000-08:00

.
Berichten die betrekking hebben op Victor E. van Vriesland staan voortaan op: www.victorvanvriesland.nl.

Aldaar zijn ze te vinden in de rubriek NIEUWS, waar een OPROEP is te vinden van zijn biograaf.

Waar een dichter een vreemdeling is

2012-01-29T05:14:00.000-08:00

.
Ik heb altijd veel bewondering gehad voor schrijver Herman Romer. Aan wat deze trotse, langbenige Rotterdammer op geschiedkundig gebied tot dusver aan 'maasstedelijkheden' op papier heeft gezet, kunnen velen een voorbeeld nemen.

Om het vergeten Rotterdam van Jo Otten tot leven te brengen, maakte ik dus hier en daar gebruik van Romers boeken; op zijn deskundigheid en gedetailleerdheid kun je immers blind vertrouwen. Dat ook zijn betrokkenheid niet gering is, bleek toen Romer me destijds via brieven van een hoop nuttige documentatie voorzag. Zo zijn sommige Rotterdammers.

Vandaag schreef Herman de volgende reactie op Ottens biografie.

'Rob Groenewegen moet op een ongelofelijke wijze door de figuur van Jo Otten gefascineerd zijn geweest. Eindelijk een hoogwaardige medestander die ook vindt, dat het vaak weggedrukte literaire leven in Rotterdam meer in de schijnwerper moet worden geplaatst!

Otten voelde zich duidelijk al jong anders dan anderen, een bewustzijn dat hij in wezen tijdens zijn hele leven heeft behouden. Hij lijkt me een rasindividualist te zijn geweest, die in aanleg al afstand nam van vastgeroeste opvattingen en prietpraat. En dat terwijl zich in zijn vrij korte leven juist op diverse terreinen ingrijpende ontwikkelingen voordeden. Ontwikkelingen die bijna smeekten om afwijkers van de norm, mensen met een geheel eigen visie op het maatschappelijk leven. Ook in zijn tijd was er kennelijk al sprake van lieden die anderen buitensloten en elkaar bij voortduring het balletje toespeelden.

Mensen als Otten voelen zich als non-conformist al jong eenzaam en geïsoleerd in een gemeenschap, die wegduikt voor dwarse en oorspronkelijke visies.

Ik heb grote bewondering voor wat Groenewegen allemaal in de biografie 'Te leven op duizend plaatsen' nog boven water heeft gekregen. Niet minder voor het titanenwerk dat hij ervoor heeft moeten verrichten. Uit mijn bescheiden ervaring op dit terrein weet ik, hoeveel niet aflatende inzet dit kost, wat dikwijls door anderen niet wordt gezien, laat staan erkend. Alle hulde!'

Romers woorden zijn de woorden van een goede verstaander, een vriend, een Rotterdamsche vriend.

Schrijver van een vergeten boek

2012-01-26T02:18:00.000-08:00

.
Fraaie, uitvoerige recensie van de biografie van Jo Otten op de website van Literair Nederland.

http://www.literairnederland.nl/2012/01/26/overal-een-buitenstaander/

De recensent brengt de tragiek van Ottens leven en schrijversleven uitstekend onder woorden. Hij vraagt zich echter af of Otten zo'n dik boek wel waard is. En daar ziet hij helaas iets over het hoofd, want nergens in zijn bespreking maakt hij er melding van dat Te leven op duizend plaatsen de handelseditie van een proefschrift is, een proefschrift waarmee ik in herinnering heb willen brengen dat er buiten Bordewijk, Ter Braak, Du Perron, Slauerhoff, Marsman e.a. indertijd ook ándere figuren aan de weg timmerden, vaak tevergeefs. Ik koos de eigenzinnige Otten niet alleen uit om in zo'n 600 bladzijden zijn literaire lijdensweg te illustreren, maar ook omdat hij in de kring der 'groten' verkeerde én van alle markten thuis was. Dat maakt hem tot een interessante figuur. Op die manier heb ik geprobeerd om het bestaande beeld van het interbellum wat meer diepte te geven, wat tal van nieuwe gezichtspunten heeft opgeleverd. Dáár was het me primair om te doen. Wetenschap noemen ze dat.

En of Otten een mislukte schrijver was? Ik zal niet ontkennen dat zijn verhalend proza stilistisch soms teleurstelt en hij in critisch opzicht niet altijd even diep graaft. Maar volgens mij is dat het gevolg geweest van het hoge tempo waarmee hij het opschreef. Die gejaagdheid komt echter wel goed tot zijn recht in een van de allermooiste boeken uit de jaren dertig, Jo Ottens onvergetelijke novelle Bed en wereld (1932), een monoloog die je naar de strot grijpt, met tal van passages die je hoofd niet meer zullen verlaten.

'Misschien is zo'n iemand vroeger wel bekend geweest, maar alles om hem heen stierf af en hijzelf werd vergeten. Eenzaam sterven, op een eenzame kamer of in een ziekenhuis, welk een lot! Nee, dan is het maar beter midden in het leven het bed met het graf te wisselen. Dood zijn is zo erg niet: ze leggen je horizontaal in je laatste bed en je behoeft je om niets meer te bekommeren. Bloemen groeien boven je graf en de wind strijkt koel over de stenen dekens waarmee ze je hebben toegedekt. Je kunt ook altijd slapen, je behoeft niet meer te denken, niet van hier naar daar te rennen, niet te leven op duizend plaatsen. Je ligt daar maar kalm en rustig, terwijl buiten de ene helft van de mensen de andere helft dood wenst. Boven je graf wuiven hoge bomen en de mussen spelen gezellig op je grafsteen. Je hoeft je niet meer in te spannen, je hoeft niet meer te liegen en te huichelen, je wordt niet meer bedrogen en teleurgesteld. Ver weg ben je van de mensen, weg van elk ellendig gedoe. Uit je bed word je overgeheveld naar de stilste rustplaats van de wereld.'

Laat Jo Otten voorlopig (dit najaar verschijnt zijn verzameld werk) dan maar de schrijver van een vergeten boek zijn.

Een vergeten schrijver kun je 'm immers allang niet meer noemen.

.
.

In het personenregister...

2012-01-22T19:33:00.003-08:00

Aalberse, Nell (1903-1961), Aalberse, Pieter (1871-1948), Adama van Scheltema, C.S. (1877-1924), Adwaita (ps. van J.A. Dèr Mouw) (1863-1919), Allégret, Marc (1900-1973), Allendy, André (1889-1942), Archimbault-Dufays, Caroline (1793-1871), Azorin (ps. van José Martinez Ruiz) (1873-1967), Baak, J.C. (1897-1945), Barbellion, W.N.P. (ps. van Bruce Frederick Cummings) (1889-1919), Barbieri, Silvio, Barrès, Maurice (1862-1923), Baschwitz, Kurt (1886-1968), Bastaanse, Frans (1868-1947), Batten, Fred (1910-1980), Baudelaire, Charles (1821-1867), Beach, Sylvia (1887-1962), Beerman, Louis ('Lou') (1902-1971), Benda, Julien (1867-1956), Benson, E.F. (1867-1940), Bergson, Henri (1859-1941), Berlage, H.P. (1856-1934), Berssenbrugge, Henri (1873-1959), Besselaar, Herman (1904-1994), Beversluis, Martien (1894-1966), Beuningen, H.A. van (1877-1955), Binnendijk, D.A.M. ('Dick') (1902-1984), Bismarck, Otto von (1815-1898), Bles, Adolf ('Dop') (1883-1940), Blijstra, Reinder (1901-1975), Bloem, J.C. (1887-1966), Boekman, Emanuel (1889-1940), Boer, J.W. de (1893-1979), Bolland, G.J.P.J. (1854-1922), Bolle, Leendert (1879-1942), Bonger, Andries (1861-1936), Boosten, Hubert, Bordewijk, F. (1884-1965), Borel, Henri (1869-1933), Borstlap, C. ('Kees') (1904-1975), Boucher, L.J.C. ('Louis') (1907-1987), Bouman, P.J. (1901-1977), Boutens, P.C. (1870-1953), Braak, Menno ter (1902-1940), Braak, Geertruida ('Truida') (1908-1981), Braat, Leo (1908-1982), Brawne, Fanny (1800-1856), Breton, André (1896-1966), Briand, Aristide (1862-1932), Bruce, Maria Francisca ('Ciska') (1902-1971), Bruggen, Carry van (1881-1932), Brusse, J.C. ('Jo') (1868-1949), Brusse, M.J. (1873-1941), Brusse, Willy (1879-1937), Brusse, Wim (1910-1978), Buckland Wright, John (1897-1954), Buday, Kálmán (von) (1904-1944), Bulthuis, Rico (1911-2009), Buytewech, Willem (circa 1591-1624), Buxton Forman, Harry (1842-1917), Byron, Lord (1788-1824), Caland, Pieter (1827-1902), Campert, Jan (1902-1943), Carelsen, Fie (ps. Van Sophia de Jong) (1890-1975), Casanova, Giacomo (1725-1798), Céline, Louis Ferdinand (1894-1961), Chabot, Hendrik (1894-1949), Chamberlain, Neville (1869-1940), Chaplin, Charles ('Charlie') (1889-1977), Chermoek, Aron (geb. 1884), Churchill, Winston (1874-1965), Clair, René (1898-1981), Clemenceau, Georges (1841-1929), Cocheret, Ch. A. (1880-1947), Cocteau, Jean (1889-1963), Coenen, Frans (1866-1936), Cohen, L. Ali (1895-1970), Colijn, Hendrikus (1869-1944), Collin, Darja (1902-1967), Coolen, Antoon (1897-1961), Coremans, L.G.A. ('Leen') (1887-1952), Corsari, Willy (1897-1998), Coster, Dirk (1887-1956), Couperus, Louis (1863-1923), Croce, Benedetto (1866-1952), Dalenoord, Jenny (geb. 1918), Dalsum, Albert van (1889-1971), Davis, Bette (1908-1989), Dekking, Henri (1871-1939), Deyssel, Lodewijk van (1864-1952), Ditmar, W.N.J., (1819- 1883), Döblin, Alfred (1878-1959), Doesburg, Theo van (1883-1931), Dollfuss, Engelbert (1892-1934), Donker, Ad. (1908-1986), Donkersloot, Nico (ps. Anthonie Donker) (1902-1965), Doolaard, A. den (1901-1994), Doriot, Jacques (1898-1945), Dostojevski, Fjodor (1821-1881), Drieu la Rochelle, Pierre (1893-1945), Dudok, W.M. (1884-1974), Duhamel, Georges (1884-1966), Duijf, Jan (1909-1997), Duinkerken, Anton van (ps. van Willem Asselbergs) (1903-1968), Dujardin, Edouard (1861-1949), Duyn, Gerard van, Duys, J.E.W. (1877-1941), Easton, Cornelis (1864-1929), Eden, Anthony (1897-1977), Eggink, Clara (1906-1991), Ehrenburg, Ilja (1891-1967), Einzig, Paul (1897-1973), Elliot, T.S. (1888-1965), Elmendorff, Karl (1891-1962), Elsschot, Willem (1882-1960), Engelman, Jan (1900-1972), Erlande, Albert (1874-1934), Evers, H.J. (1855-1929), Ewers, Hanns Heinz (1871-1943), Eysselsteijn, Ben van (1898-1973), Fairbanks, Douglas (1883-1939), Fargue, Léon Paul (1876-1947), Faure, Élie (1873-1937), Fedin, Konstantin (1892-1977), Fehmers, C.H.A.T. (1874-1968), Feith, Rhijnvis (1753-1824), Fens, Kees (1929-2008), Feuillet, Octave (1821-1890), Flaubert, Gustave (1821-1880), Franco, Francisco (1892-1975), Fritsch, Willy (1901-1973), Gallimard, Gaston (1881-1975), Gandhi, Mahatma (1869-1948), Gans, Jacques (1907-1972), Gelderen, Jacob van ('Bob') (1891-1940), Genechten, Robert van (1895-1945), Gentile, Giovanni (1875-1944), Gerlach, Helmuth von (1866-1935), Gide, André (1869-1951), Giolitti, Giovanni (1842-1928), Gispen, Willem (1890-1981), Gleizes, Albert (1881-1953), Gogh, Vincent van (1853-1890), Goll, Claire (1901-1977), Goll, Iwan (1891-1950), Goudriaan, J. jr. (1892-1974), Graadt van Roggen, C.J. ('Coen') (1904-1933), Greshoff, Jan (1888-1971), Groeningen, August P. (1866-1894), Grosz, George (1893-1959), Guermonprez, Paul (1908-1944), Haan, Jacob Israël de (1881-1924), Haentjens Dekker, R.W. (1906-1992), Haighton, Alfred (1896-1943), Hankar, Paul (1859-1901), Hardy, Oliver (1892-1957), Hari, Mata (ps. van Margaretha Geertruida Zelle) (1876-1917), Harthoorn, Rinus ('Rini') (1897-1978), Harvey, Lilian (1906-1968), Havelaar, Just (1880-1930), Hellens, Franz (ps. van Frédéric van Ermengem) (1881-1972), Helman, Albert (ps. van Lou Lichtveld) (1903-1996), Hemingway, Ernest (1899-1961), Hioolen, Koos (1900-1987), Hirsch, Charles-Henri (1870-1948), Hitler, Adolf (1889-1945), Holk, L.J. van der (1893-1982), Holwerda, J. (1856-1927), Hopman, Frits (1877-1932), Hordijk, Gerard (1899-1958), Horst, Tonny van der (1915-2005), Houten, C.F. van (1823-1886), Houten, Henk van (1876-1967), Houwink, Roel (1899-1997), Hoyack, Ella, Hoyack, Louis (1893-1967), Huijts, Johan (1897-1995), Huizinga, Johan (1872-1945), Huxley, Aldous (1894-1963), Iperen, Arie van (1898-1973), Istrati, Panaït (1884-1935), Ivens, Joris (1898-1989), Jong, A.M. de (1888-1943), Jongh, K.H.E. de (1872-1960), Jordaan, L.J. (1885-1980), Josephus Jitta, A.C. (1887-1958), Joyce, James (1882-1941), Jung, Carl Gustav (1875-1961), Jünger, Ernst (1895-1998), Kadt, Jacques de (1897-1988), Kafka, Franz (1883-1924), Kapp, Wolfgang (1858-1922), Kattenburg, Hendrika (1880-1940), Kattenburg, Henriette Margaretha ('Jetty') (1896-1974), Kattenburg, Herman (1887-1942), Kattenburg, Mozes Levie (1857-1930), Kattenburg, Siegfried (1882-1928), Keaton, Buster (1895-1966), Keats, John (1795-1821), Kelk, C.J. ('Kees') (1901-1981), Keuls, H.W.J.M. (1883-1968), Khan, Hazrat Inayat (1882-1927), Kiljan, Gerard (1891-1968), Kisch, Egon Erwin (1885-1948), Knuvelder, Louis (1907-1982), Koechlin, Henry (1898-1979), Koestler, Arthur (1905-1983), Köhler, Charlotte (1892-1977), Koo, N.P. de (1881-1960), Kool, Halbo (1907-1968), Korte, Janny de (geb. circa 1895), Kraayvanger (Kraaijvanger), H.M. (1903-1981), Kramer P.L. (1881-1961), Kramers, W.A. (1893-1975), Kranenburg, R. (1880-1956), Kraus, N.H.J. ('Norbert') (1901-1940), Krimpen, J. van (1892-1958), Kröller, Anton (1862-1941), Kruissink, G.R. ('Rits') (1908-1989), Kuyle, Albert (ps. van Louis Kuitenbrouwer) (1904-1958), Landheer, Jo (1900-1986), Lang, Fritz (1890-1976), Larbaud, Valery (1881-1957), Laski, Harold (1893-1950), Last, Jef (1898-1972), Laurel, Stan (1890-1965), Lawrence, D.H. (1885-1930), Léautaud, Paul (1872-1956), Leeuw, Aart van der (1876-1931, Leeuwen, Th. M. van (1876-1952), Leeuwen, W.L.M.E. van (1895-1974), Lehning, Arthur (1899-2000), Lenin, Vladimir (1870-1924), Leopold, H.M.R. (1877-1950), Leopold, J.H. (1856-1925), Leroux, Karel (1895-1969), Lloyd, Harold (1893-1971), Logemann, J.P. (1876-1961), Lokhorst, Emmy van (1891-1970), London, Jack (1876-1916), Loon, H.E.H. van ('Hans') (1885-1942), Loon-Kok, Maud van (1899-1993), Loti, Pierre (ps. van Julien Viaud (1850-1923), Lovecraft, H.P. (1890-1937), Lubbe, Marinus van der (1909-1934), Ludwig, Emil (1881-1948), Lutkie, Wouter (1887-1968), Magritte, René (1898-1967), Mahler, Gustave (1860-1911), Majakovski, Vladimir (1893-1930), Malaparte, Curzio (ps. van Kurt Erich Suckert) (1898-1957), Malraux, André (1901-1976), Man, Herman de (ps. van S.H. Hamburger) (1898-1946), Mann, Erika (1905-1969), Mann, Klaus (1906-1944), Mann, Thomas (1875-1955), Mannheim, Karl (1893-1947), Marinetti, Filippo Tommaso (1876-1944), Marsman, Hendrik (1899-1940), Mathijsen, J.W. (1879-1949), Matteotti, Giacomo (1885-1924), Maurois, André (ps. van Émile Salomon Wilhelm Herzog) (1885-1967), Maurras, Charles (1868-1952), Mayer, Henri (1890-1958), Meerloo, A.M. ('Joost') (1903-1976), Mees, J., Mees, Rudolf (1880-1950), Mees, W.C. (1882-1970), Meester, Johan de (1860-1931), Meijer, Bertus (1900-1980), Meischke, M.C.A. (1893-1973), Melville, Herman (1819-1891), Menzel, William (1907-1995), Moerkerken, Emiel van (1916-1995), Mesens, E.L.T. (1903-1971), Mettes, Geertruida (1852-1920), Meyier, Fenna de (1874-1943), Meyrink, Gustav (1868-1932), Mickiewicz, Adam (1798-1855), Mijnssen, Frans (1872-1954), Monchy, S.J.R. de (1880-1961), Mondriaan, Piet (1872-1944), Monnier, Adrienne (1892-1955), Mout, Arie (1900-1978), Multatuli (ps. van Eduard Douwes Dekker) (1820-1887), Mussert, A.A. ('Anton') (1894-1946), Mussolini, Benito (1883-1945), Negri, Pola (1894-1987), Nielsen, Asta (1883-1972), Nietzsche, Friedrich (1844-1900), Nijgh, Henricus, (1815-1895), Nijhoff, Martinus (1894-1953), Nijlen, Jan van (1884-1965), Olieslagers, Jan (1883-1942), Oliver Hardy (1892-1957), Ortega y Gasset, José (1883-1955), Oss, S.F. van (1868-1949), Ostaijen, Paul van (1896-1928), Osterkamp, Bernard Wilhelm (1854-1926), Osterkamp, Clemens, Osterkamp, Maria Theresia ('Dity') (1902-1996), Ott, Leo (1898-1987), Otten, Albertus Petrus Bernardus ('Albert') (1875-1935), Otten, Alexandra Esther ('Alja') (1930-2005), Otten, Franciscus ('Frans') (1902-1921), Otten, Johannes Franciscus (1845-1887), Otten, Karl (1889-1993), Otten, Marijke Janny ('Marijke') (1936-1997), Oud. J.J.P. (1890-1963), Oud. P.J. (1886-1968), Overzee, Paul van (1897-1968), Passos, John Dos (1896-1970), Paulhan, Jean (1884-1968), Pelster, Ed. (1892-1947), Perk, Jacques (1859-1881), Perron, Charles Edgar du ('Eddy) (1899-1940), Petöfi, Sándor, (1823-1849), Philips, Marianne (1886-1951), Picasso, Pablo (1881-1973), Pilsudski, Jozéf (1867-1935), Pisuisse, Jean-Louis (1880-1927), Pius XI, Paus (1857-1939), Plato (circa 427 v.Chr - 347 v.Chr.), Poe, Edgar Allen (1809-1849), Poedowkin, Wsewolod (1893-1953), Polak, Henri (1868-1943), Polak, N.J. ('Nico') (1887-1948), Polidori, J.W. (1795-1821), Pos, H.J. (1898-1955), Pot, J.E. van der (1885-1968), Pound, Ezra (1885-1972), Praag, Siegfried E. van (1899-2002), Prezzolini, Guiseppe (1882-1982), Prins, A.P. ('Apie') (1884-1958), Prins-Willekes MacDonald, Ina (1886-1979), Querido, Israël (1872-1932), Rauschning, Herman (1887-1982), Ravesteijn, W. van (1876-1970), Ray, Man (ps. van Emmanuel Radnitzky) (1890-1976), Redon, Odilon (1840-1916), Remarque, Erich Maria (ps. van Erich Paul Remark) (1898-1970), Renn, Ludwig (1889-1979), Revis, M. (ps. van W. Visser) (1904-1973), Ribbius, H.R. (1881-1934), Rilke, Rainer Maria (1875-1926), Ritter, P.H. jr. (1882-1962), Rivière, Jacques (1886-1925), Robbers, Herman (1868-1937), Roland Holst. A. (1888-1976), Roelofsz, Charles (1897-1962), Roland-Holst, Henriette (1869-1952), Room, Abram (1894-1976), Roosevelt, Franklin D. (1882-1945), Rose, Hajo (1910-1989), Rost, Nico (1896-1967), Rousseau, Jean Jacques, (1712-1778), Salden, Helmut (1910-1996), Salomons, Annie (1885-1980), Schagen, J.C. van (1891-1985), Schendel, Arthur van (1874-1946), Schenk, Victor ('Vic') (1902-1989), Schierbeek, Bert (1918-1996), Schiller, Frits (1888-1971), Schiller, Johann Christoph Friedrich von (1759-1805), Scholte, Henrik (1903-1988), Schoolmeester, Mietje (1857-1924), Schoonheyt, Fanny (1912-1961), Schopenhauer, Arthur, (1788-1860), Schotman, Johan W. (1892-1976), Schürmann, Willem (1876-1915), Schuitema, Paul (1897-1973), Sciarone, Chistiaan Louis (1907-1956), Selassi, Haile (1892-1975), Seuphor, Michel (1901-1999), Shaw, George Bernard (1856-1950), Shelley, Percy Bysshe (1792-1822), Simenon, Georges (1903-1989), Sinclair de Rochemont, Hugo (1901-1942), Sjollema, Joop (1900-1990), Sjoukes, Ine (1903-1990), Slauerhoff. Jan Jacob (1898-1936), Sluyser, Meyer (1901-1973), Smaele, Paul de (1906-1965), Smith, Herman, Sonnenfeldt, Jules, Sorel, Georges (1847-1922), Speenhoff, J.H. ('Koos') (1869-1945), Spengler, Oswald (1880-1960), Staal, K.R. van (1889-1961), Stalin, Jozef (1879-1953), Stevenson, Robert Louis (1850-1894), Stols, A.A.M. ('Sander') (1900-1973), Stols, L.H.A. (1870-1942), Stolte, Hanneke (1910-2002), Stravinsky, Igor (1882-1971), Stróbl, Stefan (1897-1957), Stroman, Ben (1902-1985), Stroman, Bep (1905-1986), Tagore, Rabindranath (1861-1941), Tas, Sal (1905-1976), Teunissen, Jan (1898-1975), Thier, Maria Petronella (1851-1911), Thoreau, Henry David (1817-1862), Thouars, Jacques de (1900-1990), Thys, Philippe (1890-1971), Tielrooy, J.B. ('Johan') (1886-1953), Tollens, Hendrik (1780-1856), Tooren, Marijke van (1901-1992), Traa, Cornelis van ('Kees') (1899-1970), Treumann, Otto (1919-2001), Tricht, J.L. van (1883-1964), Troelstra, P.J. (1860-1930), Trotski, Leon (1879-1940), Tucholsky, Kurt (1890-1935), Tuschinski, Abraham (1886-1942), Valentino, Rudolph (1895-1926), Valéry, Paul (1871-1945), Vallenduuk, Annie (1910-2006), Varno, Roland (1908-1996), Veen, Piet van (1898-1966), Vertov, Dziga (ps. van Denis Arkadjevitsj Kaufman) (1896-1954), Vestdijk, Simon (1898-1971), Veth, Cornelis (1880-1962), Vindry, Noël (1896-1954), Vries, C.W. de (1882-1967), Vries, Maurits de (1885-1946), Vries, Theun de (1907-2005), Vries de Heekelingen, Herman de (1880-1941), Vriesland, Victor E. van (1892-1974), Waasdijk, Albert van (1879-1943), Wagener, W.A. (1901-1968), Walvis, Joop (1905-1996), Wap, A.H.M. (geb. 1901), Welling, Jettie, Werumeus Buning, J.W.F. (1891-1958), Wessem, Constant van (1891-1954), Westerman, William (1892-1950), Whitman, Walt (1819-1892), Wibaut, F.M. (1859-1936), Wichman, Erich (1890-1929), Wijhe-Smeding, Alie van (1890-1938), Wijnkoop, David (1876-1941), Willink, Luc (1897-1976), Winkelman, H.G. (1876-1952), Wit, Augusta de (1864-1939), Wollstonecraft, Mary (1797-1851), Wolk, Franciscus van der (1850-1907), Wolk, Hendrik Franciscus (1877-1940), Wolk, Maria Francina van der ('Ria') (1874-1937), Yeats, William Butler (1865-1939), Zernike, Elisabeth (1891-1982), Zijlstra, Doeke (1899-1940), Zimmerman, A.R. (1869-1939), Zwart, Piet (1885-1977), Zwartendijk, Jo (1889-1938).

Voor wie zich afvraagt wie er hun opwachting maken in Te leven op duizend plaatsen. Jo Otten 1901-1940.

Het avontuur-steeds-opnieuw

2012-01-19T07:02:00.000-08:00

Volledigheid bestaat niet. Zo kun je als biograaf na de publicatie van de biografie tot de ontdekking komen dat je held nog meer noten op zijn zang heeft gehad.

Ten aanzien van Jo Otten heb ik er altijd rekening mee gehouden dat hij meer sporen heeft achtergelaten. Deze creatieve duizendpoot was namelijk van zóveel markten thuis en onderhield zó oneindig veel contacten (zo sluit ik o.a. niet uit dat hij in de kring rond René Magritte heeft verkeerd), dat ik vooruit wist dat er na de lancering van zijn biografie nog van alles ván hem en óver hem boven water zou komen. Het is ook geheel in lijn met Ottens dynamische denken, namelijk dat het leven pas te dragen is wanneer alles voortdurend in beweging blijft (maar ook ten onder gaat).

Vandaag kwam ik tot de ontdekking dat hij tot aan zijn tragische dood (op 10 mei 1940) moet hebben gewerkt aan een nieuw boek over Niccolò Machiavelli. Er is namelijk een - onafgerond - typoscript van zo'n veertig pagina's tevoorschijn gekomen waaruit blijkt dat hij aan een vervolg bezig was van zijn Machiavelli. Sleutel van onze tijd, een boek 'waaraan mijns insziens tot heden toe nog niet voldoende aandacht is besteed: Machiavelli's verhouding tot de vrouwen'.

Intussen vraag ik me af wanneer Otten weer van zich zal laten horen...

Applaus voor Jo Otten

2012-01-18T08:11:00.000-08:00

Geregeld druppelen ze binnen in mijn mailbox (of in die van de uitgever): de complimenteuze reacties van hen die Jo Ottens biografie inmiddels achter hun kiezen hebben en er minstens zoveel plezier aan hebben beleefd als ik, toen ik het bijzondere levensverhaal van mijn Rotterdamse held op papier vereeuwigde. Vandaag ontving ik van een hartelijke lezer uit Zeeland, die zelf overigens geen onverdienstelijke schrijver blijkt te zijn, bijvoorbeeld de volgende mail.

'De afgelopen dagen las ik de door u geschreven biografie van Jo Otten met de prachtige titel Te leven op duizend plaatsen. Ik heb veel respect voor wat u tot stand heeft gebracht. Het moet welhaast een levenswerk geweest zijn. U hebt met uw biografie een boeiend portret gecomponeerd van een man die eigenlijk voortdurend bezig was zich te bewijzen, die voortdurend duidelijk wilde maken dat hij wel degelijk “iets waard” was. Ik denk dat de man leed aan minderwaardigheidsgevoelens die hij voortdurend trachtte te compenseren door te zoeken naar erkenning voor zijn literaire prestaties.'

Hoeveel erkenning wil je nog meer als biograaf?

Wat een ironie toch dat een 'vergeten figuur' als Jo Otten uiteindelijk zijn biografie heeft gekregen, en dat velen van hen die destijds wat betekenden, ik noem Henrik Scholte, iemand die overigens zeer de pest aan Otten had, inmiddels in de vergetelheid lijken te zijn geraakt.

Over Jan Otten en Jo Otto...

2012-01-16T04:34:00.000-08:00

.
Hoe slordig journalisten soms kunnen zijn, bleek toen ik vanochtend een recensie onder ogen kreeg uit de Leeuwarder Courant van 2 november 2011. Hierin bespreekt de recensente fluks de inhoud van het veelbelovende tijdschrift Extaze, waarvan het eerste nummer vier weken eerder het licht had gezien.

(klik op de recensie voor een vergroting)

Het herinnerde me aan een nogal pijnlijke najaarsavond in 2003 in het Parool Theater, waar ik was om geïnterviewd te worden naar aanleiding van m'n allereerste artikel over Jo Otten. Hoewel ik het niet zo op interviews heb, had ik er dit keer zin in; dit was immers dé manier om mijn held nader voor het voetlicht te brengen. Het liep allemaal anders.

De presentator presteerde het die avond om mij luidkeels aan te kondigen als 'de biograaf van Jo Otto', waarop de moed me al direct in de schoenen zonk. Hoe slecht hij zich had voorbereid bleek ook toen hij vervolgens de ene na de andere onbenullige vraag op me afvuurde ('zat Otten in Parijs achter de vrouwtjes aan?' etc.). Na zo'n tien minuten weigerde ik daar nog langer op te antwoorden en begon ik maar over iets anders.

De dag erop stond er een verslagje in Het Parool, waarin geschreven werd dat ik die avond verteld zou hebben dat Ottens belangrijkste boek de novelle 'Wet en wereld' (Bed en wereld) was...

Enfin, uiteindelijk is het met mij en die biografie van Jan Otto gelukkig toch nog goed gekomen.
.
.

Hedendaagsch monnikenwerk

2012-01-15T03:03:00.000-08:00

.
Onlangs bij de opgeluchte uitgever een gemoderniseerde versie aangeleverd van Jo Ottens - nu integrale - 'Machiavelli. Sleutel van onze tijd' en diens contemporaine, Nederlandse vertaling van Il Principe.

Allesbehalve een geringe klus geweest, want hoe breng je zo'n tekst en vertaling naar deze tijd zonder de originelen (uit 1940) teveel onrecht aan te doen? Deze editie heeft immers niet de pretentie nieuw te willen zijn; wél iets bijzonders.

Na de oorlog verschenen er van dit boek drukken in wat moderner Nederlands, maar qua taalgebruik en interpunctie waren ze nog altijd identiek aan de editie van 1940 (en 1941). Bovendien bleek me dat de toenmalige typiste hier en daar wat steekjes heeft laten vallen. Ik denk dat deze nieuwe editie, die niettemin redelijk dicht bij die van 'dr. J.F. Otten' blijft, wel weer een tijdje mee kan.

Zei de voldane tekstbezorger...

Bijzondere editie van 'Machiavelli. Sleutel van onze tijd' op komst

2012-01-07T00:39:00.000-08:00

'Macht is de spil waar alles om draait. Hij die macht heeft, heeft gelijk; de zwakkere heeft altijd ongelijk.'

In de loop van maart lanceert uitgeverij In de Knipscheer de zevende druk van Jo Ottens Machiavelli. Sleutel van onze tijd (1940), gevolgd door zijn 'Nederlandsche' vertaling van het beruchte, politieke geschrift Il Principe van Niccolò Machiavelli.

De nieuwe druk verschijnt voor het eerst als integrale editie. Als gevolg van de Duitse bezetting werd het eerste hoofdstuk, getiteld 'Het verdeelde Europa', namelijk door Uitgeverij L.J.C. Boucher uit Ottens manuscript geschrapt. Ook in latere drukken keerde het niet meer terug; sindsdien leek dit chapiter spoorloos. Tijdens mijn onderzoek dook het gelukkig weer op.

In de naoorlogse edities van dit ooit zo succesvolle boek werden er wederom coupures in de tekst aangebracht. Deze zevende druk volgt Ottens oorspronkelijke manuscript; spelling en interpunctie zijn niettemin geactualiseerd. Als bijlage wordt toegevoegd Ottens artikel 'Machiavelli en Multatuli' (1939).

Het boek, een luxe paperback met daarin enkele illustraties, is voorzien van een nawoord door ondergetekende.

Historisch Nieuwsblad: Jo Otten aan de vergetelheid ontrukt

2012-01-06T09:37:00.000-08:00

.
Toe maar, zelfs het Historisch Nieuwsblad geeft me in het eerste nummer van 2012 een pluim voor Ottens biografie. Ik zou Jo Otten er weer mee op de kaart hebben gezet. Een heel mooi compliment, na alle moeite die ik heb gedaan om het leven en werk van deze onnavolgbare en ongrijpbare Rotterdammer in kaart te brengen.

Lezing van de biografie 'zet aan tot het ontdekken van Ottens literaire werk', aldus de recensent. Wat een toeval dat dit najaar een kloeke bundel met het Verzameld proza van Otten van de persen rolt. Onbekend maakt immers onbemind. Maar gelukkig is er (het nieuwste nummer van) Passionate Magazine reeds met een artikel over Otten en Rotterdam. Ook voor de lezers van Extaze is Otten geen onbekende meer.

(klik op de recensie voor een vergroting)

'Want hij kon er vaak zoo somber om zijn, dat hij "later" geheel vergeten zou worden, dat er na zijn dood niets van hem zou blijven, dat al zijn werken, al zijn vechten met zichzelf om een "goed" mensch te zijn (uit zijn werk blijkt het, hoezeer hij zoowel de duivel als de engel in zich had!) nutteloos zou blijken. (…)

Hij heeft (…) zéér geleden onder het onbegrip van de menschen, temeer, omdat hij wìst, dat hij de gave miste, tezeer geremd was, om zich bij de meeste menschen bemind te maken.'

Jetty Kattenburg over haar man Jo Otten, 19 november 1941.

Tzum tipt 'Te leven op duizend plaatsen'

2012-01-06T02:58:00.000-08:00

.
Geen gek begin van 2012: Bart Temme beveelt mijn biografie van Jo Otten aan.

(klik op de recensie voor een vergroting)

Bij Uitgeverij In de Knipscheer lusten ze uiteraard pap van zulke mooie woorden. Helaas is Ottens biografie tot dusver genegeerd door o.a. Vrij Nederland en de Volkskrant. Waar zijn de tijden gebleven dat de grote Jan Blokker dergelijke boeken recenseerde?

Wellicht dringt het in de loop van dit nieuwe jaar tot iedereen die geïnteresseerd is in het interbellum door dat een biografie over een 'vergeten schrijver' óók een fraai avontuur kan zijn. In de ongedurige Otten trekt immers het gehele interbellum voorbij. Ik heb me in zijn gezelschap wat dat betreft geen seconde verveeld.

'Ik moet mij voortdurend verplaatsen, van mensch naar mensch, van boek naar boek, van land naar land, om bewust te worden van wat er overal gebeurt. Duizend verschijnselen, duizend aspecten van de wereld, geestelijk en physiek, moet ik op mij laten inwerken. Nergens mag ik wortel schieten want dan verstijf ik, dan verstar ik, dan denk ik mij vast in verhoudingen en systemen, die een ondoordringbaar harnas worden voor levensuitingen van buiten. Ik moet niet aarzelen waarden die mij en anderen dierbaar zijn te vernietigen, ik moet mij duizend keer kunnen omschakelen, kunnen uitschakelen, ik moet anoniem kunnen worden en luisteren naar het leven dat klopt op alle breedten.'

Jo Otten, Mobiliteit en revolutie (1932)